§7 Dziedzictwo kulturowe starożytnych cywilizacji, 10 klasa

Historia pisma

Piktogram  – przedstawienie pojęcia za pomocą obrazka w oderwaniu od zapisu.

Piktogramami są np. hieroglify, znaki drogowe i ostrzegawcze, oznaczenia przeciwpożarowe. Formą piktogramu jest również ideogram.

Hieroglify: https://www.youtube.com/watch?v=eeRr5wjJgpI

Pismo klinowe – jedna z najstarszych na świecie odmian pisma, powstała na Bliskim Wschodzie, stworzona najprawdopodobniej przez Sumerów ok. 3500 lat p.n.e. Nazwa pochodzi od kształtu znaków odciskanych na glinianych tabliczkach za pomocą kawałka trzciny.

https://www.youtube.com/watch?v=6X65NqyrkjY

Powstanie pisma chińskiego – przynajmniej 4,5 tys. lat temu. 

Alfabet grecki – pismo powstałe około IX w. p.n.e., służące do zapisu języka greckiego, oraz niektórych innych języków ludów.

Alfabet grecki wywodzi się z alfabetu fenickiego. Początkowo pismo greckie zapisywano od prawej do lewej.

Epos i literatura

Epos o Gilgameszu – akadyjski epos opisujący poszukiwanie przez legendarnego Gilgamesza, władcę sumeryjskiego miasta Unug (akadyjskie Uruk), tajemnicy nieśmiertelności. Epos ten – zawierający między innymi opis potopu – powstał na kanwie wcześniejszych sumeryjskich opowieści o tym władcy.

Mahabharata – jeden z dwóch głównych hinduistycznych poematów epickich (obok Ramajany). Zawiera 200 tys. wersów, tak więc jest dziesięć razy dłuższy od Odysei i Iliady razem wziętych. Epos opowiada o historii starożytnych Indii. 

Wedy, Weda  – święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich. Objętością Wedy przewyższają Biblię sześciokrotnie.

Biblia, Pismo Święte – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie w językach hebrajskim, aramejskim i w greckim, uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach – obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne odłamy i tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg świętych.

Odyseja – epos grecki, przypisywany Homerowi, spisany przypuszczalnie w VIII wieku p.n.e.

    Odyseja była przez Homera śpiewana wierszem, tzw. heksametrem. Składa się z 24 ksiąg (pieśni), nie jest to jednak podział oryginalny, został wprowadzony w epoce hellenistycznej przez gramatyków aleksandryjskich. Pierwsze cztery pieśni są poświęcone wędrówce Telemacha, syna Odyseusza, któremu z kolei poświęcone są dalsze pieśni.

Iliada – obok Odysei drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi. 

Biblioteka Aleksandryjska – największa biblioteka świata starożytnego, istniejąca w Aleksandrii, założona przez Ptolemeusza I Sotera.

Biblioteka Aleksandryjska funkcjonowała przy Muzeum Aleksandryjskim w okresie od III wieku p.n.e. do IV wieku n.e. Nie znaleziono żadnego tekstu, który byłby sporządzony w obrębie biblioteki. Lokalizacja biblioteki jest nieznana.

Nauka

Egipt	Medycyna: każdy doktor leczył konkretną chorobę; Instrumenty medyczne; Balzamowanie (struktura ciała)	Inżyneria: piramidy, irygacja	Astronomia: rozlewy Nilu
Mezopotamia	Astronomia: 12 miesięcy, 1 miesiąc - 30 dni, 7 dni w tygodniu 60 min, 60 sek, 360º
Indie	Matematyka: 10 system obliczania, Zero, pojecia „cyfra”, „sin”	Medycyna: 300 gatunków operacji; 120 instrumentów hirirgicznych
Chiny	Matematyka: znali teoreme Pitagorasa	Medycyna: Akupunktura Herbata – lek	Kompas, sejsmograf
Grecja	Medycyna: Hipokrates – lekarz grecki, jeden z prekursorów współczesnej medycyny, „ojciec medycyny”. Dieta, gimnastyka	Strabon – założyciel geografii

Architektura

Egipt

Popiersie Nefertiti – starożytna rzeźba przedstawiająca Nefertiti, Wielką Małżonkę Królewską faraona Echnatona. Popiersie to jest wykonane z wapienia i polichromowane, datowane na rok 1345 p.n.e. Autorstwo popiersia jest łączone z rzeźbiarzem Totmesem.

Grobowiec Tutanchamona

https://bigpicture.ru/?p=706031

Mezopotamia

Wiszące ogrody Semiramidy jeden z siedmiu cudów świata starożytnego zbudowany na polecenie wielkiego króla Nabuchodonozora II (604–562 p.n.e.), który podarował je swojej żonie, Amytis.

Zig(g)urat, zik(k)urat  – charakterystyczna dla architektury sakralnej Mezopotamii wieża świątynna o zmniejszających się schodkowo kolejnych tarasach.

Chiny

Wielki Mur Chiński  – zbiorcza nazwa systemów obronnych składających się z zapór naturalnych, sieci fortów i wież obserwacyjnych oraz (w najbardziej strategicznych miejscach) murów obronnych z ubitej ziemi, murowanych lub kamiennych, osłaniających północne Chiny przed najazdami ludów z Wielkiego Stepu. Tradycyjnie przyjmuje się, że Wielki Mur rozciągał się od Shanhaiguan (nad zatoką Liaodong) do Jiayuguan w górach Nan Shan na długości ok. 2400 km.

Terakotowa Armia

zbiór ok. 8,1 tys. figur naturalnej wielkości, wykonanych z terakoty (wypalonej gliny), przedstawiających żołnierzy, oficerów i konie znajdujących się w grobowcu pierwszego chińskiego cesarza Qin Shi.

Grecja

Akropol  – w starożytnej Grecji osiedle, miasto lub jego część znajdująca się na wysokim wzgórzu, cytadela z pałacami i świątyniami.

Partenon – świątynia poświęcona Atenie Partenos (pol. Atenie Dziewicy) na akropolu ateńskim, wzniesiona w połowie V w. p.n.e. według planów Iktinosa i Kallikratesa pod nadzorem Fidiasza, który wykonał również elementy rzeźbiarskie.

Rzym

Koloseum – amfiteatr w Rzymie, wzniesiony w latach 70-72 do 80 n.e. przez Wespazjana i Tytusa – cesarzy z dynastii Flawiuszów.

Panteon w Rzymie – okrągła świątynia na Polu Marsowym, ufundowana przez cesarza Hadriana w roku 125 na miejscu wcześniejszej z 27 r. p.n.e., zniszczonej w pożarze w 64 r. n.e.