§27 Wielka Brytania, 9 klasa

Wielka Brytania

Видеоурок https://eior.by/catalog_lecture/9-klass/vsemirnaya-istoriya/26.php

Test https://www.testportal.pl/exam/StartNextAttempt.html
Prezentacje:

https://prezi.com/nukj_i-ewyfu/wielka-brytania/

https://prezi.com/7tz_hwrn5ccs/wielka-brytania/

https://prezi.com/nwsu-5i1tdsz/wielka-brytania/

DLACZEGO WYBUCHŁA I WOJNA ŚWIATOWA?

Маргарет Тетчер

Маргарет Тетчер 2

Margaret Thatcher

Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej  – unitarne państwo wyspiarskie w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii zalicza się Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. 

Wielka Brytania jest członkiem-założycielem Wspólnoty Narodów zrzeszającej byłe kolonie, dominia i inne posiadłości brytyjskie. Od 1 stycznia 1973 do 31 stycznia 2020 roku członek najpierw Wspólnoty Europejskiej, a później Unii Europejskiej (UE). Jest stałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ od czasu jej pierwszej sesji w 1946 r., posiadającym prawo weta. Wchodzi także w skład Rady Europy, G7, G20, NATO, OECD oraz WTO.

Wielka Brytania jest krajem rozwiniętym, stanowi szóstą gospodarkę świata według PKB nominalnego i ósmą gospodarkę świata według parytetu siły nabywczej. Było to pierwsze na świecie w pełni zindustrializowane państwo oraz największe mocarstwo światowe w XIX i na początku XX wieku.

Po 1945 roku

W 1945 Wielka Brytania została członkiem-założycielem ONZ i stałym członkiem jej Rady Bezpieczeństwa ONZ. W 1949 uzyskała członkostwo w NATO, w latach 1960–1972 była członkiem EFTA, a od 1973 EWG.

W 1979 władzę przejęła Partia Konserwatywna, która utrzymała ją aż do 1997. Pozycja konserwatystów uległa dodatkowo umocnieniu po udanej interwencji militarnej na Falklandach, które zostały zajęte przez Argentynę w 1982.

W 1991 siły wojskowe Wielkiej Brytanii uczestniczyły w operacji wyzwolenia Kuwejtu spod okupacji Iraku, a od 1992 brały udział w misjach pokojowych ONZ w Jugosławii.

W 1997, zgodnie z wcześniejszymi umowami, Wielka Brytania oddała Chińskiej Republice Ludowej Hongkong.

W XXI wieku Wielka Brytania wzmocniła swoją pozycję w świecie m.in. poprzez współpracę ze Stanami Zjednoczonymi na Bliskim Wschodzie i w Afganistanie.

23 czerwca 2016 w referendum w sprawie wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, większość głosujących opowiedziała się za opuszczeniem Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię. Za zachowaniem członkostwa w UE głosowało 16 141 241 wyborców (48,1%), za opuszczeniem UE 17 410 742 wyborców (51,9%). Wielka Brytania rozpoczęła formalny proces wyjścia z UE – 29 marca 2017 uruchamiając artykuł 50. traktatu lizbońskiego. Proces zakończył się 1 lutego 2020, o godzinie 00:00, kończąc również członkostwo Wielkiej Brytanii w Unii Europejskiej, jednocześnie wchodząc w 11-sto miesięczny okres przejściowy.

Ustrój polityczny

Westminster i Big Ben

Wielka Brytania jest bardzo scentralizowanym państwem, w którym Parlament Westminsterski zajmuje się większością spraw politycznych. W ostatnich latach jednak każdy z krajów, wchodzących w skład Wielkiej Brytanii poza Anglią, otrzymał własne organy rządowe, zajmujące się sprawami lokalnymi.Wielka Brytania jest monarchią parlamentarną z rządem odpowiedzialnym przed parlamentem. Stolicą państwa jest Londyn. Obecnym monarchą brytyjskim jest królowa Elżbieta II, która zasiadła na tronie w 1952 i została koronowana w 1953.

Wielka Brytania składa się z czterech części składowych (constituent part). W skład Wielkiej Brytanii wchodzą:

Jednostka	Rodzaj	Stolica	Język urzędowy
Anglia	królestwo	Londyn	de facto angielski
Szkocja	królestwo	Edynburg	angielski, gaelicki szkocki
Walia	księstwo	Cardiff	angielski, walijski
Irlandia Północna	prowincja	Belfast	angielski, irlandzki

Partie polityczne

Brytyjska scena polityczna jest zdominowana przez dwa ugrupowania polityczne: Partię Konserwatywną i Partię Pracy.

Gospodarka

Canary Wharf – kompleks biurowy we wschodnim Londynie

Londyn-Heathrow – największy port lotniczy Europy

Concorde – naddźwiękowy samolot pasażerski

Wielka Brytania jest państwem o gospodarce rynkowej, trzecim co do PKB rynkiem w Europie (za Niemcami i Rosją), a ósmym na świecie (po Stanach Zjednoczonych, Chinach, Indiach, Japonii, Niemczech, Rosji i Brazylii). W ciągu ostatnich dwóch dekad rząd dokonał prywatyzacji wielu przedsiębiorstw państwowych, odchodząc w znacznym stopniu od zasad tzw. państwa opiekuńczego (welfare state).

Intensywne, wysoko zmechanizowane i wydajne rolnictwo zaspokaja potrzeby żywnościowe kraju w 60%, przy czym w tym dziale gospodarki zatrudnione jest tylko 1,5% społeczeństwa.

Wielka Brytania posiada bogate złoża węgla, gazu ziemnego i ropy naftowej.

Usługi, głównie bankowe i ubezpieczeniowe, stanowią największy udział w brytyjskim PKB i w tym sektorze Wielka Brytania jest druga na świecie za USA, natomiast przemysł traci na znaczeniu. Podatki stanowią 37% PKB.

W czasach premiera Tony’ego Blaira kontynuowano w dużej mierze politykę Margaret Thatcher, chociaż zwiększono wydatki na edukację i służbę zdrowia z budżetu. Zatrudnienie na poziomie 70% należy do najwyższych na świecie. PKB per capita wynosi nominalnie 39 213, a po zmierzeniu parytetem siły nabywczej 35 051 dolarów, czyli mniej więcej tyle, ile w Holandii, Niemczech i Skandynawii. Do znanych na świecie brytyjskich marek luksusowych samochodów osobowych zaliczają się m.in. Rolls-Royce, Bentley, Aston Martin, Jaguar, a z samochodów terenowych Land Rover. W 2011 w Wielkiej Brytanii wyprodukowano 1,46 miliona aut.

Premierzy Wielkiej Brytanii

41	Winston Churchill (1874–1965)		10 maja 1940	23 maja 1945	Partia Konserwatywna           Churchill I
			23 maja 1945	26 lipca 1945	Churchill II
42	Clement Attlee (1883–1967)		26 lipca 1945	28 lutego 1950	Partia Pracy	Attlee I
			28 lutego 1950	26 października 1951		Attlee I
(41)	Winston Churchill (1874–1965)		26 października 1951	6 kwietnia 1955	Partia Konserwatywna	Churchill III
43	Anthony Eden (1897–1977)		6 kwietnia 1955	10 stycznia 1957		Eden
44	Harold Macmillan (1894–1986)		10 stycznia 1957	14 października 1959		Macmillan I
			14 października 1959	13 października 1963		Macmillan II
45	Alec Douglas-Home (1903–1995)		19 października 1963	16 października 1964		Douglas-Home
46	Harold Wilson (1916–1995)		16 października 1964	5 kwietnia 1966	Partia Pracy	Wilson I
			5 kwietnia 1966	19 czerwca 1970		Wilson II
47	Edward Heath (1916–2005)		19 czerwca 1970	4 marca 1974	Partia Konserwatywna	Heath
(46)	Harold Wilson (1916–1995)		4 marca 1974	5 kwietnia 1976	Partia Pracy	Wilson III
48	James Callaghan (1912–2005)		5 kwietnia 1976	4 maja 1979		Callaghan
49	Margaret Thatcher (1925–2013)		4 maja 1979	11 czerwca 1983	Partia Konserwatywna	Thatcher I
			11 czerwca 1983	13 czerwca 1987		Thatcher II
			13 czerwca 1987	28 listopada 1990		Thatcher III
50	John Major (1943– )		28 listopada 1990	10 kwietnia 1992		Major I
			10 kwietnia 1992	2 maja 1997		Major II
51	Tony Blair (1953– )		2 maja 1997	8 czerwca 2001	Partia Pracy	Blair I
			8 czerwca 2001	6 maja 2005		Blair II
			6 maja 2005	27 czerwca 2007		Blair III
52	Gordon Brown (1951– )		27 czerwca 2007	11 maja 2010		Brown
53	David Cameron (1966– )		11 maja 2010	8 maja 2015	Partia Konserwatywna	Cameron I
			8 maja 2015	13 lipca 2016		Cameron II
54	Theresa May (1956– )		13 lipca 2016	11 czerwca 2017		May I
			11 czerwca 2017	24 lipca 2019		May II
55	Boris Johnson (1964– )		24 lipca 2019			Johnson